1. ఆరోగ్య వ్యాసం

మన ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథులను తెలుసుకుని, సంరక్షించుకుందాం!

“శరీరంలోని కోట్లాది కణాలు ఒకదానిపై మరొకటి ఆధారపడి ఉంటాయి. అందువల్ల ఒక కణం బలహీనమైనా లేదా దెబ్బతిన్నా, వాటన్నింటిపైనా ప్రభావం పడుతుంది. ప్రతి అవయవం, ప్రతి శరీర భాగం తప్పనిసరిగా పాటించవలసిన ఒక పరిమితి, సమతుల్యత ఉన్నాయి. తగినంతగా లేదా సక్రమంగా ఆహారం తీసుకోకపోవడం ఈ సమతుల్యతను ప్రమాదంలో పడేస్తుంది. భోజనం చేసేటప్పుడు కాకుండా, భోజనానికి కొంత సమయం ముందు మరియు కొంత సమయం తరువాత, పెద్ద మొత్తంలో కాచి చల్లార్చిన నీటిని త్రాగండి. వ్యాధి వచ్చిన తరువాత లేదా అదుపు తప్పే స్థాయికి పెరిగిన తరువాత రెమెడీల కోసం పరుగులు పెట్టడం కంటే, వ్యాధి రాకుండా ముందుగానే నివారించడం వివేకవంతమైనది.”…శ్రీ సత్యసాయి బాబా¹˒²

1. గ్రంథులు అంటే ఏమిటి?

గ్రంథి అనేది శరీరానికి అనేక విధాలుగా సహాయపడే పదార్థాలను తయారు చేసి, స్రవించడానికి ఒక బృందంలా కలిసి పనిచేసే ప్రత్యేక కణాల (కణజాలాల) యొక్క ఒక యూనిట్ లేదా సమూహం. గ్రంథులు ప్రధానంగా రెండు రకాలు: ఎండోక్రైన్ గ్రంథులు మరియు ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథులు. కాలేయం మరియు ప్యాంక్రియాస్ ప్రత్యేకమైనవి, ఎందుకంటే ఇవి రెండు విధాలైన గ్రంథులుగా పనిచేస్తాయి. ఎండోక్రైన్ గ్రంథులకు నాళాలు ఉండవు. ఇవి హార్మోన్లను నేరుగా రక్తప్రవాహంలోకి స్రవిస్తాయి. ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథులు తమ స్రావాలను నాళాల ద్వారా శరీరం వెలుపలి ఉపరితలంపైకి లేదా శరీరంలోని అంతర్గత గుహల్లోకి విడుదల చేస్తాయి.³⁻⁶ ఇవి ఏ అవయవంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయో దానిని బట్టి వివిధ విధులను నిర్వహిస్తాయి. ఉదాహరణకు, ఆహారాన్ని జీర్ణం చేయడం, పోషకాలను గ్రహించడం, అవయవాల అంతర్గత పొరలను రక్షించడం, శరీర ఉష్ణోగ్రతను నియంత్రించడం, అలాగే జుట్టు, చర్మం, కళ్ళు, నోరు మరియు అంతర్గత మార్గాల పొరలను తేమగా మరియు జారుడుగా ఉంచడం వంటి పనులను నిర్వహిస్తాయి.^5,6

2. జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథులు

2.1 ఎక్సోక్రైన్ కాలేయం: ప్రధాన ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథిగా కాలేయం యొక్క ముఖ్యమైన పని పిత్తరసాన్ని (bile) స్రవించడం. ఇది చిక్కగా ఉండే పసుపు-ఆకుపచ్చ రంగు ద్రవం. ఇది జీర్ణవ్యవస్థలోకి విడుదలై, కొవ్వులను విచ్ఛిన్నం చేయడంలో మరియు ప్రేగుల్లో శరీరానికి అత్యవసరమైన కొవ్వులో కరిగే విటమిన్లను గ్రహించడంలో సహాయపడుతుంది. అలాగే శరీరం ఉపయోగించలేని బిలిరుబిన్, కొలెస్ట్రాల్ వంటి పదార్థాలను వ్యర్థాలుగా బయటకు తీసుకెళ్లడంలో సహాయపడుతుంది.⁵˒⁶˒⁷

ఎక్సోక్రైన్ కాలేయం పనిచేయకపోవడం: పిత్తరసం ప్రవాహం నెమ్మదించినప్పుడు లేదా అడ్డుపడినప్పుడు, పిత్త ఆమ్లాలు మరియు బిలిరుబిన్ కాలేయం మరియు రక్తంలో పేరుకుపోతాయి. అదే సమయంలో ప్రేగులకు తగినంత పిత్తరసం అందదు. దీనివల్ల కొలెస్టాసిస్ ఏర్పడుతుంది. దీనితో కాలేయం, ప్యాంక్రియాస్, పిత్తాశయం లేదా పిత్తనాళాల్లో వాపు ఏర్పడి, నొప్పి, వికారం, అజీర్ణం మరియు విరేచనాలు కలగవచ్చు. తీవ్రమైన అడ్డంకి ఏర్పడితే అది కాలేయ వైఫల్యానికి దారితీయవచ్చు.⁵˒⁷⁻¹⁰

బిలిరుబిన్ పేరుకుపోవడం వల్ల కామెర్లు (jaundice) మరియు తీవ్రమైన దురద ఏర్పడవచ్చు. ప్రేగుల్లో పిత్తరసం లోపించడం వల్ల కొవ్వులు మరియు A, D, E, K విటమిన్లు సరిగా శోషించబడవు. దీనివల్ల మలం లేత రంగులో, జిడ్డుగా కనిపించవచ్చు. దీర్ఘకాలంలో పిత్తనాళాలకు కలిగే నష్టం కణజాలాన్ని నాశనం చేసి, శాశ్వత మచ్చలు ఏర్పడేలా చేయవచ్చు (బిలియరీ సిర్రోసిస్).⁵˒⁷⁻¹⁰

పిత్తరసం వెనుకకు కడుపులోకి లేదా అన్నవాహికలోకి ప్రవహించినప్పుడు, ముఖ్యంగా పిత్తాశయ శస్త్రచికిత్స అనంతరం, బైల్ రిఫ్లక్స్ ఏర్పడుతుంది. దీనివల్ల పసుపు లేదా ఆకుపచ్చ రంగులో వాంతులు, విరేచనాలు, కడుపునొప్పి, గుండెల్లో మంట లేదా నోటిలో అసహ్యకరమైన రుచి కలగవచ్చు. ఇది ఆమ్లం కాకుండా ఆల్కలైన్ స్వభావం కలిగిన పిత్తరసం కారణంగా ఏర్పడుతుంది కాబట్టి, జీవనశైలిలో మార్పులు మాత్రమే దీనిని మెరుగుపరచవు; వైద్య చికిత్స అవసరం.⁵˒⁷⁻¹⁰ మన ఆరోగ్య వ్యాసం, సంపుటి 15 #6ను కూడా చదవండి.¹¹

పిత్తరసం ఆరోగ్యానికి సూచనలు: పుష్కలంగా నీరు త్రాగండి; పిత్తరసం సక్రమంగా ప్రవహించేందుకు పీచుపదార్థాలు, ఆరోగ్యకరమైన కొవ్వులు మరియు చేదుగా ఉండే ఆకుకూరలు/కూరగాయలు (బీట్‌రూట్, ఆర్టిచోక్, డాండెలియన్, సిట్రస్ పండ్లు) తీసుకోండి. మద్యం, చక్కెర అధికంగా ఉన్న పానీయాలు, అనారోగ్యకరమైన కొవ్వులు, మసాలా పదార్థాలు మరియు ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలను నివారించండి.¹¹˒¹²

2.2 ఎక్సోక్రైన్ ప్యాంక్రియాస్: ప్యాంక్రియాస్‌లో సుమారు 85% భాగం ప్యాంక్రియాటిక్ జ్యూస్‌ను తయారు చేస్తుంది. ఇందులో జీర్ణక్రియకు అవసరమైన ఎంజైములు మరియు ఆల్కలైన్ స్వభావం కలిగిన, బైకార్బొనేట్ అధికంగా ఉన్న ద్రవం ఉంటాయి. ఇవి కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు మరియు కొవ్వులను విచ్ఛిన్నం చేయడంలో, కడుపు ఆమ్లాన్ని తటస్థీకరించడంలో మరియు ఎంజైములు అత్యుత్తమంగా పనిచేయడానికి అవసరమైన తటస్థ–ఆల్కలైన్ స్థాయిలో ప్రేగుల pHను కొనసాగించడంలో సహాయపడతాయి.¹³˒¹⁴

ప్యాంక్రియాటైటిస్:ప్యాంక్రియాటైటిస్ అనేది ప్యాంక్రియాస్‌లోని ఎంజైములు ముందుగానే క్రియాశీలం కావడం వల్ల ఏర్పడే వాపు. దీనివల్ల ప్యాంక్రియాస్ తన స్వంత కణజాలాన్ని జీర్ణించుకోవడం (ఆటోడైజెషన్) ప్రారంభించి, కణజాలానికి నష్టం కలుగుతుంది. ఇది సాధారణంగా తీవ్రమైన ఎపిగాస్ట్రిక్ నొప్పితో వ్యక్తమవుతుంది. ఈ నొప్పి తరచుగా వెన్ను వైపు వ్యాపిస్తుంది. జీర్ణ ఎంజైముల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవడం వల్ల కొవ్వుల జీర్ణక్రియ దెబ్బతిని, పెద్ద పరిమాణంలో, లేత రంగులో, దుర్వాసనతో కూడిన మలం ఏర్పడవచ్చు. ఈ మలం నీటిపై తేలుతూ ఉండవచ్చు (స్టియాటోరియా).⁵˒¹¹˒¹³⁻¹⁶

సిస్టిక్ ఫైబ్రోసిస్ అనేది ఒక జన్యుపరమైన రుగ్మత. దీనిలో ముఖ్యంగా ఊపిరితిత్తులు మరియు శ్వాసమార్గాలతో సహా శరీరంలోని వివిధ అవయవాల్లో చిక్కగా, జిగటగా ఉండే శ్లేష్మం పేరుకుపోయి, తరచుగా ఇన్‌ఫెక్షన్లు ఏర్పడతాయి. ప్యాంక్రియాస్‌లో ఈ పరిస్థితి సిస్టులు, కణజాలంలో మచ్చలు (scarring) మరియు నాళాల్లో అడ్డంకులు ఏర్పడటానికి దారితీస్తుంది. దీనివల్ల జీర్ణ ఎంజైములు ప్రేగులకు చేరకుండా పోయి, పోషకాలను శరీరం గ్రహించడం కష్టమవుతుంది. ఇది జీవితాంతం ఉండే పరిస్థితి; కాలక్రమేణా మరింత తీవ్రమవుతుంది. ఉప్పగా ఉండే చెమట ఈ వ్యాధిని నిర్ధారించడానికి ఉపయోగించే ముఖ్యమైన సూచికలలో ఒకటి.¹⁷

2.3 గ్యాస్ట్రిక్ గ్రంథులు గ్యాస్ట్రిక్ గ్రంథులు ప్రధానంగా కడుపు మ్యూకోసాలో ఉండే ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథులు. ఇవి హైడ్రోక్లోరిక్ యాసిడ్, పెప్సినోజెన్ మరియు రక్షణాత్మక శ్లేష్మం వంటి జీర్ణరసాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఇవి నేరుగా కడుపులోకి విడుదలై, ఆహారాన్ని విచ్ఛిన్నం చేయడంలో మరియు పోషకాల శోషణకు సహాయపడతాయి. ఈ స్రావాల పనితీరు దెబ్బతిన్నప్పుడు అధికంగా గ్యాస్ ఏర్పడటం, కడుపు ఉబ్బరం, కొద్దిగా ఆహారం తీసుకున్న వెంటనే కడుపు నిండిన భావన, వికారం, కడుపులో మెలికల వంటి నొప్పి, బరువు తగ్గడం మరియు ముఖ్యంగా విటమిన్ B12 లోపం వంటి విటమిన్ లోపాలు ఏర్పడవచ్చు.⁵˒¹⁸˒¹⁹

2.4 బ్రన్నర్ గ్రంథులు డ్యూడినమ్‌లోని బ్రన్నర్ గ్రంథులు ఆల్కలైన్ స్వభావం కలిగిన, బైకార్బొనేట్ అధికంగా ఉన్న శ్లేష్మాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. కడుపు నుంచి డ్యూడినమ్‌లోకి ప్రవేశించే అత్యంత ఆమ్ల స్వభావం కలిగిన కైమ్ (పాక్షికంగా జీర్ణమైన ఆహారం)ను తటస్థీకరించడం ద్వారా, సున్నితమైన చిన్న ప్రేగును రక్షించడంలో ఇవి సహాయపడతాయి.⁵˒²⁰

2.5 లాలాజల గ్రంథులు లాలాజలాన్ని తయారు చేసి నోటి గుహలోకి స్రవిస్తాయి. ఇది ఆహారాన్ని నమలడం, మింగడం మరియు జీర్ణం చేయడంలో సహాయపడటంతో పాటు, నోరు మరియు గొంతును తేమగా ఉంచుతుంది. అలాగే దంతాలను బ్యాక్టీరియా నుంచి రక్షిస్తుంది. లాలాజలంలోని ప్రత్యేకమైన కూర్పు కారణంగానే మనం రుచికరమైన భోజనాన్ని ఆస్వాదించగలుగుతున్నాం! ⁵˒²¹ మన ఆరోగ్య వ్యాసం, సంపుటి 15 #6ను చూడండి.¹¹

ఆరోగ్యకరమైన లాలాజల గ్రంథుల కోసం సూచనలు: తగినంత నీరు త్రాగుతూ శరీరాన్ని హైడ్రేటెడ్‌గా ఉంచుకోండి; చక్కెర లేని పుల్లటి క్యాండీ లేదా నిమ్మకాయ ముక్కలను నమలండి; చెవుల ముందు భాగం మరియు దవడ కింద భాగం నుంచి గడ్డం వైపు మృదువుగా మసాజ్ చేయండి; ముఖ్యంగా రాత్రివేళ నోటి ద్వారా శ్వాస తీసుకోవడాన్ని నివారించండి.¹¹˒²²˒²³

3. చర్మం, కళ్ళు మరియు చెవులకు సంబంధించిన ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథులు

3.1 స్వేద గ్రంథులు చర్మంలోని వివిధ పొరల్లో ఉండే చిన్న నిర్మాణాలైన స్వేద గ్రంథులు రెండు రకాలుగా ఉంటాయి:

ఎక్రైన్ గ్రంథులు శరీరమంతటా, చేతుల అరచేతులు మరియు పాదాల అరికాళ్లతో సహా విస్తరించి ఉంటాయి. ఇవి ఎక్కువగా నీటితో కూడిన, సుమారు 1% సోడియం మరియు క్లోరైడ్ కలిగి ఉండే, పారదర్శకమైన, నీటివంటి, వాసనలేని చెమటను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఈ థర్మల్ స్వెట్ శరీరాన్ని చల్లగా ఉంచి, శరీరం అధికంగా వేడెక్కకుండా నిరోధించడంలో సహాయపడుతుంది.

అపోక్రైన్ గ్రంథులు ప్రధానంగా చంకలు, గడ్డం ప్రాంతం మరియు జననాంగాల ప్రాంతాల్లో ఉంటాయి. ఆందోళన లేదా భావోద్వేగ ప్రేరణల సమయంలో ఇవి మరింత చిక్కగా ఉండే స్ట్రెస్ స్వెట్ ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఈ చెమట వెంట్రుకల కుదుళ్ల (hair follicles) ద్వారా చర్మంపైకి చేరుతుంది మరియు శరీర దుర్వాసనకు కారణమవుతుంది. ఈ గ్రంథులు యుక్తవయస్సు వచ్చిన తరువాత మాత్రమే క్రియాశీలమవుతాయి. అందువల్ల చిన్న పిల్లల్లో సాధారణంగా శరీర దుర్వాసన ఉండదు. చెమట చర్మాన్ని తేమగా ఉంచుతుంది; వేడి వాతావరణంలో, వ్యాయామం చేసేటప్పుడు లేదా మసాలా/కొవ్వు అధికంగా ఉన్న ఆహారాన్ని తిన్నప్పుడు శరీరం అధికంగా వేడెక్కకుండా నిరోధిస్తుంది. అలాగే ఇన్‌ఫెక్షన్ నుంచి రక్షించడంలో సహాయపడే యాంటీమైక్రోబయల్ పెప్టైడ్లు కూడా చెమటలో ఉంటాయి.²⁴

చెమటకు సంబంధించిన రుగ్మతలు: ప్రిక్లీ హీట్ అనేది చర్మం కింద చెమట చిక్కుకుపోవడం వల్ల ఏర్పడుతుంది. ఇది ముఖ్యంగా శిశువుల్లో, తేమ అధికంగా ఉండే వాతావరణంలో లేదా  ఎక్కువసేపు మంచానికే పరిమితమై ఉండే వారిలో సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. అన్‌హైడ్రోసిస్ అంటే చెమట పట్టడం తగ్గిపోవడం లేదా పూర్తిగా లేకపోవడం. దీనివల్ల వేడి వల్ల అలసట  లేదా హీట్ స్ట్రోక్ వచ్చే ప్రమాదం ఉంటుంది. ప్రైమరీ హైపర్‌హైడ్రోసిస్ లో ముఖ్యంగా అరచేతులు, చంకలు, పాదాలు, ముఖం వంటి నిర్దిష్ట ప్రాంతాల్లో అధికంగా చెమట పడుతుంది. ఇది విశ్రాంతిలో ఉన్నప్పటికీ సంభవించవచ్చు. ఇది జన్యుపరమైనది మరియు సాధారణంగా 25 సంవత్సరాల వయస్సుకు ముందే ప్రారంభమవుతుంది.

సెకండరీ హైపర్‌హైడ్రోసిస్ లో శరీరం మొత్తం అధికంగా చెమట పడుతుంది. ఇది మెనోపాజ్, ఊబకాయం, గుండె జబ్బులు, మధుమేహం లేదా పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి వంటి పరిస్థితుల వల్ల లేదా కొన్ని మందుల వాడకం వల్ల ఏర్పడవచ్చు.

లక్షణాలు స్వల్పంగా చర్మం తడిగా ఉండటం నుంచి చెమట ధారలుగా కారడం వరకు వివిధ స్థాయుల్లో ఉంటాయి. దీర్ఘకాలికంగా దురద, వాపు, శరీర దుర్వాసన మరియు పాదాలపై చర్మం పగుళ్లు వంటి సమస్యలు ఏర్పడవచ్చు.²⁴˒²⁵

చెమటను నియంత్రించడానికి సూచనలు: గాలి సులభంగా ప్రసరించే కాటన్ దుస్తులు ధరించండి; పాలిస్టర్ మరియు బిగుతైన దుస్తులను నివారించండి; క్రమం తప్పకుండా స్నానం చేయండి.²⁵

బ్రోమ్హైడ్రోసిస్ (అధిక శరీర దుర్వాసన): చెమటకు స్వతహాగా సాధారణంగా వాసన ఉండదు. చర్మంపై ఉండే బ్యాక్టీరియా అపోక్రైన్ చెమటను విచ్ఛిన్నం చేసినప్పుడు శరీర దుర్వాసన ఏర్పడుతుంది. ఒక వ్యక్తికి బయటికి కనిపించేంతగా చెమట పట్టకపోయినా దుర్వాసన రావచ్చు; అలాగే అధికంగా చెమట పట్టినా తీవ్రమైన దుర్వాసన లేకపోవచ్చు. వ్యాయామం చేసిన తరువాత, ఒత్తిడికి గురైనప్పుడు లేదా ఎక్కువసేపు తేమతో కూడిన వాతావరణంలో ఉన్నప్పుడు తాత్కాలికంగా శరీర దుర్వాసన రావడం సాధారణం. పురుషుల్లో శరీరంపై ఎక్కువ వెంట్రుకలు మరియు ఎక్కువ అపోక్రైన్ గ్రంథులు ఉండటం వల్ల ఈ సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. హార్మోన్లు, మసాలా లేదా సల్ఫర్ అధికంగా ఉన్న ఆహారాలు (ఉల్లిపాయ, వెల్లుల్లి, క్యాబేజీ వర్గానికి చెందిన కూరగాయలు), మద్యం లేదా కొన్ని మందుల వల్ల దుర్వాసనలో మార్పు రావచ్చు. స్నానం చేయడం మరియు శుభ్రమైన దుస్తులు ధరించడం చేసినప్పటికీ దుర్వాసన కొనసాగితే, అది మధుమేహం, కాలేయం లేదా మూత్రపిండాల వ్యాధి, థైరాయిడ్ అధికంగా పనిచేయడం లేదా ఇన్‌ఫెక్షన్లు వంటి అంతర్లీన సమస్యకు సంకేతం కావచ్చు.²⁴⁻²⁶

శరీర దుర్వాసనను నివారించడానికి సూచనలు: వ్యక్తిగత పరిశుభ్రతను పాటించండి; అవసరమైతే యాంటీబ్యాక్టీరియల్ సబ్బును ఉపయోగించండి; చంకల వెంట్రుకలను తొలగించి ఉంచండి; శుభ్రమైన, వదులుగా ఉండే కాటన్ దుస్తులు ధరించండి; తీవ్రమైన వాసన కలిగించే ఆహారాలను నివారించండి; ఒత్తిడిని నియంత్రించండి.

శరీర దుర్వాసనకు సహజమైన పరిష్కారాలు: చంకలపై బేకింగ్ సోడా పేస్ట్‌ను పూయండి; వేడి నీటిలో నానబెట్టిన గ్రీన్ టీ బ్యాగ్‌లను కొన్ని నిమిషాల పాటు ఉపయోగించండి; బ్యాక్టీరియాను తగ్గించడానికి పలుచగా చేసిన యాపిల్ సైడర్ వెనిగర్ లేదా నిమ్మరసాన్ని స్ప్రే చేయండి.²⁶

3.2 సీబేషియస్ గ్రంథులు సీబేషియస్ గ్రంథులు చర్మమంతటా, ముఖ్యంగా ముఖం మరియు తల చర్మంపై పెద్ద సంఖ్యలో కనిపించే చిన్న గ్రంథులు. అయితే ఇవి అరచేతులు మరియు పాదాల అరికాళ్లపై ఉండవు. ఇవి వెంట్రుకల కుదుళ్లలోకి తెరుచుకుని, సీబమ్ అనే జిడ్డు పదార్థాన్ని స్రవిస్తాయి. ఇది చర్మం మరియు వెంట్రుకలకు తేమను అందించి, వాటిని రక్షిస్తుంది. అలాగే చెవులు అధికంగా పొడిబారకుండా ఉండటానికి కూడా సహాయపడుతుంది.²⁷

మొటిమలు: సీబమ్ చనిపోయిన చర్మ కణాలతో కలసి వెంట్రుకల కుదుళ్లలో చిక్కుకుపోయినప్పుడు, రంధ్రాలు మూసుకుపోయి బ్లాక్‌హెడ్స్ (తెరిచి ఉండే నల్లటి గడ్డలు), వైట్‌హెడ్స్ (మూసుకుపోయిన చిన్న గడ్డలు) మరియు ఇతర రకాల మొటిమలు ఏర్పడతాయి.

ఇవి సాధారణంగా ముఖం, ఛాతీ, భుజాలు లేదా పైవెన్ను భాగంలో కనిపిస్తాయి. ఈ ప్రాంతాల్లో నూనెను ఉత్పత్తి చేసే గ్రంథులు ఎక్కువగా ఉంటాయి. పింపుల్స్  అనేవి చీముతో నిండిన గడ్డలు; కొన్నిసార్లు ఇవి నొప్పిగా కూడా ఉంటాయి. సిస్టిక్      యాక్నేలో చర్మం లోపల లోతుగా చీముతో నిండిన పెద్ద గడ్డలు మరియు నాడ్యూల్స్ ఏర్పడి, తరువాత మచ్చలు మిగలవచ్చు. ఫంగల్ యాక్నే లో దురద మరియు వాపు ఉంటాయి. యుక్తవయస్సులో సీబమ్ అధికంగా ఉత్పత్తి కావడం వల్ల మొటిమలు మరియు బ్లాక్‌హెడ్స్ ఏర్పడతాయి. పెద్దవయస్సు వచ్చేకొద్దీ సీబమ్ స్రావం స్థిరపడుతుంది; 70 సంవత్సరాల వయస్సు తరువాత అది తగ్గిపోతుంది. మొటిమలు ఏర్పడటానికి సాధారణ కారణాలు/ప్రేరకాల్లో చక్కెర అధికంగా ఉండే ఆహారం, బిగుతైన దుస్తులు, అధిక తేమ, జిడ్డు కలిగిన క్రీములు లేదా లోషన్లు, ఒత్తిడికి సంబంధించిన కార్టిసాల్, కొన్ని మందులు మరియు మొటిమలను గిల్లడం లేదా నొక్కడం ఉన్నాయి.²⁷⁻³¹

ఆరోగ్యకరమైన సీబేషియస్ గ్రంథుల కోసం సూచనలు: విటమిన్ C అధికంగా ఉండే పండ్లు మరియు కూరగాయలను తీసుకోండి; చక్కెరను పరిమితం చేయండి; రోజుకు రెండుసార్లు మరియు చెమట పట్టిన తరువాత ముఖాన్ని కడుక్కోండి; ఆయిల్-ఫ్రీ మాయిశ్చరైజర్లను ఉపయోగించండి; ముఖాన్ని తరచుగా చేతులతో తాకకుండా ఉండండి.²⁷⁻³¹

3.3 లాక్రిమల్ గ్రంథులు లాక్రిమల్ గ్రంథులు మన పై కనురెప్పల పైన ఉండే కన్నీటి గ్రంథులు. మనం ప్రతిసారి కనురెప్పలు కొట్టినప్పుడు, కళ్లను తేమగా ఉంచేందుకు ఇవి ద్రవాన్ని విడుదల చేస్తాయి. సాధారణంగా కనిపించే రుగ్మత ఈ గ్రంథుల్లో వాపు. దీని   లక్షణాలలో కళ్లలో ఎర్రదనం, అసౌకర్యం, కళ్ల పొడిబారడం, అధికంగా స్రావం లేదా కన్నీళ్లు రావడం మరియు నొప్పి ఉంటాయి.³²⁻³⁴ కళ్లపై ఆరోగ్య వ్యాసం, సంపుటి 11 #4ను చదవండి.³⁵

ఆరోగ్యకరమైన కన్నీటి గ్రంథుల కోసం సూచనలు: విటమిన్ A మరియు ఒమేగా-3 సమృద్ధిగా ఉన్న ఆహారాలను తీసుకోండి; శరీరాన్ని తగినంతగా హైడ్రేటెడ్‌గా ఉంచుకోండి; స్క్రీన్‌ను కంటి స్థాయికి కొద్దిగా దిగువన ఉండేలా ఉంచండి; తరచుగా కనురెప్పలను మూయండి; గాలి మరియు పొగ నుంచి కళ్లను రక్షించండి; పొడి గదుల్లో హ్యూమిడిఫైయర్‌ను ఉపయోగించండి.³⁴˒³⁵

3.4 సెర్యూమినస్ గ్రంథులు సెర్యూమినస్ గ్రంథులు చెవుల్లో ఉండే మార్పు చెందిన స్వేద గ్రంథులు. ఇవి చెవి గులిమి (ear wax / cerumen)ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఈ గులిమి చెవి కాలువలో తేమను నిలుపుతూ, దుమ్ము మరియు సూక్ష్మక్రిములను తనలో చిక్కించుకుని, లోపలి చెవిని నీటి నుంచి రక్షించడం ద్వారా చెవి కాలువను సంరక్షిస్తుంది. చెవులు సహజంగానే పాత గులిమిని బయటకు పంపి, దాని స్థానంలో కొత్త గులిమిని ఏర్పరుస్తాయి. ఆరోగ్యకరమైన చెవి గులిమి సాధారణంగా ఆఫ్-వైట్, లేత పసుపు లేదా గోధుమ రంగులో ఉంటుంది. మరింత ముదురు రంగులో ఉండటం సాధారణంగా పాత వ్యర్థ పదార్థాలను సూచిస్తుంది. ఇయర్‌బడ్స్, చెవి ప్లగ్స్ లేదా హియరింగ్ ఎయిడ్స్ చెవి గులిమిని లోపల చిక్కుకునేలా చేయవచ్చు. అందువల్ల ఈ పరికరాలను క్రమం తప్పకుండా శుభ్రం చేయాలి. సాధారణంగా కనిపించే రుగ్మత చెవి గులిమి అధికంగా పేరుకుపోవడం. దీనివల్ల వినికిడి తగ్గడం, చెవినొప్పి, చెవుల్లో శబ్దం వినిపించడం (టిన్నిటస్) లేదా చెవులు మూసుకుపోయినట్లు/నిండినట్లు అనిపించడం జరగవచ్చు.³⁶⁻³⁹ చెవులపై ఆరోగ్య వ్యాసం, సంపుటి 11 #6ను చదవండి.⁴⁰

చెవి గులిమిని మెత్తబరచి, చెవి కాలువలో అడ్డంకి ఏర్పడకుండా నివారించడానికి సూచనలు: బేబీ ఆయిల్, గ్లిజరిన్, మినరల్ ఆయిల్ లేదా చెవిలో వేసే డ్రాప్స్‌ను ఉపయోగించండి; కాటన్ బడ్స్‌ను ఉపయోగించకుండా ఉండండి; చెవిపొర దెబ్బతిన్నట్లు అనుమానం ఉన్నప్పుడు చెవిలోకి నీటిని ప్రవహింపజేసి శుభ్రం చేయవద్దు; చెవి బయటి భాగాన్ని మాత్రమే శుభ్రం చేయండి; సంవత్సరానికి ఒకసారి చెవులను పరీక్షించించుకోండి.³⁷⁻⁴⁰

4. పునరుత్పత్తి వ్యవస్థకు సంబంధించిన ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథులు

4.1 స్త్రీల మామరీ గ్రంథులు మామరీ గ్రంథులు స్తనాల్లో ఉండే మార్పు చెందిన స్వేద గ్రంథులు. ఒక్కో స్తనంలో చక్రం ఆకారంలో అమర్చబడిన 15–20 గుండ్రటి లోబులు ఉంటాయి. ఇవి పోషకాలు సమృద్ధిగా ఉన్న పాలును ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా శిశువుకు పాలిచ్చే ప్రక్రియకు తోడ్పడతాయి. ఈ పాలు శిశువు అభివృద్ధి చెందుతున్న రోగనిరోధక వ్యవస్థను కూడా రక్షిస్తాయి. బార్థోలిన్ గ్రంథులు యోని ద్వారం ఇరువైపులా ఉంటాయి. స్కీన్ గ్రంథులు మూత్రనాళం సమీపంలో ఉంటాయి. ఇవి ద్రవాన్ని విడుదల చేసి, యోనికి తేమను అందించడంతో పాటు ఇన్‌ఫెక్షన్ నుంచి రక్షించడంలో మరియు మూత్రవ్యవస్థ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడడంలో సహాయపడతాయి. స్కీనైటిస్ అనేది సాధారణంగా కనిపించే ఇన్‌ఫెక్షన్. దీనిలో యోని నుంచి స్రావం లేదా నొప్పి, దుర్వాసనతో కూడిన మబ్బుగా కనిపించే మూత్రం, మూత్రవిసర్జన సమయంలో నొప్పి లేదా మూత్రం ఆపుకోలేకపోవడం (ఇన్‌కాంటినెన్స్) వంటి లక్షణాలు కనిపించవచ్చు.⁴¹⁻⁴³ మహిళల ఆరోగ్యంపై ఆరోగ్య వ్యాసం, సంపుటి 17 #2ను చదవండి.⁴⁴

4.2 పురుషుల పునరుత్పత్తి గ్రంథులు: ప్రోస్టేట్ మూత్రాశయం కింద ఉండే ఒక గ్రంథి అవయవం. పురుషుల పునరుత్పత్తి వ్యవస్థలో ఇది ఎక్సోక్రైన్ పాత్రను పోషించడంతో పాటు, మూత్ర నియంత్రణకు కూడా తోడ్పడుతుంది. కౌపర్ గ్రంథులు పురుషుల పునరుత్పత్తి మార్గానికి తేమ/జారుడు స్వభావాన్ని కల్పిస్తాయి.⁴⁵˒⁴⁶ ప్రోస్టేట్ మరియు సెమినల్ వెసికల్స్‌కు సంబంధించిన మరిన్ని వివరాలు మరియు రుగ్మతల కోసం న్యూస్‌లెటర్ సంపుటి 17 #3ను చూడండి.⁴⁷

చివరి గుర్తుంచుకోవలసిన విషయం: తగినంత నీరు త్రాగడం, పరిశుభ్రత పాటించడం, సమతుల్య పోషకాహారం తీసుకోవడం మరియు చురుకుగా, సానుకూలంగా ఉండటం — ఇవన్నీ మన ఎక్సోక్రైన్ గ్రంథుల ఆరోగ్యానికి తోడ్పడతాయి.⁴⁸

రెఫెరెంసులు మరియు లింకులు

1. Sathya Sai Speaks on Good Health and Goodness, Chap 21, 30 Sept 1981: https://sssbpt.info/ssspeaks/volume15/sss15-21.pdf

2. Sathya Sai Speaks, vol 9, chapter 21, Divine Discourse on Seaworthy Boat, 12 Oct 1969:   https://sssbpt.info/ssspeaks/volume09/sss09-21.pdf

3. Tissues: https://my.clevelandclinic.org/health/body/body-tissue

4. Glands: https://my.clevelandclinic.org/health/body/glands

5. Exocrine glands: https://my.clevelandclinic.org/health/body/22947-exocrine-glands

6. Exocrine system: https://my.clevelandclinic.org/health/body/22951-exocrine-system

7. Bile from Liver: https://www.verywellhealth.com/definition-of-bile-1759867

8. Biliary tract: https://my.clevelandclinic.org/health/body/biliary-tract

9. Bile disorders: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24554-cholestasis

10. Bile reflux: https://www.verywellhealth.com/evaluate-your-vomiting-770363

11. Health article on keeping Accessory digestive organs healthy, Newsletter vol 15#6, Nov-Dec 2024: https://news.vibrionics.org/en/articles/453

12. Tips for heathy bile flow: https://integrative.ca/blog/6-simple-ways-to-support-healthy-bile-flow

13. Exocrine pancreas: https://teachmephysiology.com/gastrointestinal-system/other/exocrine-pancreas/

14. Pancreatic juice: https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/the-digestive-process-what-is-the-role-of-your-pancreas-in-digestion

15. https://www.osmosis.org/answers/I-get-smashed-causes-of-pancreatitis-mnemonic

16. Steatorrhea: https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/24049-steatorrhea-fatty-stool

17. Cystic fibrosis: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9358-cystic-fibrosis

18. Stomach/Gastric glands: https://www.geeksforgeeks.org/biology/gastric-gland-anatomy-types-functions-importance/

19. https://blatmanhealthandwellness.com/blog/b12-deficiency-and-your-gut-health/

20. Brunner’s Glands: https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/brunners-glands

21. Salivary glands: https://my.clevelandclinic.org/health/body/23462-salivary-glands

22. Tips for healthy Salivary Glands: https://www.colgate.com/en-us/oral-health/dry-mouth/how-to-keep-your-salivary-glands-healthy

23. Salivary gland massage video: https://www.youtube.com/watch?v=ftJw-rNCLk4&t=57s

24. Sweat glands: https://my.clevelandclinic.org/health/body/sweat

25. Hyperhidrosis: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17113-hyperhidrosis

26. Bromhidrosis: https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17865-body-odor

27. Sebaceous glands: https://my.clevelandclinic.org/health/body/24538-sebaceous-glands

28. Acne: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12233-acne

29. Blackheads: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22038-blackheads

30. https://www.soma-wellness.com/blog/what-are-blackheads

31. https://acneexpress.com.au/types-of-pimples/

32. Lacrimal glands: https://www.apolloclinic.com/for-patients/services/consultations/ophthalmology/lacrimal-gland

33. Tear gland inflammation: https://www.eyedoctorophthalmologistnyc.com/treatment/tear-gland-inflammation/

34. Dry eyes: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dry-eyes/symptoms-causes/syc-20371863

35. Health article on “Eyes are Precious – Take Good Care”, Newsletter vol 11 #4, July-Aug 2020: https://news.vibrionics.org/en/articles/311

36. Ceruminous glands: https://www.miracle-ear.com/hearing-loss/how-hearing-works/anatomy-of-the-ear/ceruminous-glands

37. https://my.clevelandclinic.org/health/body/24624-earwax

38. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14428-ear-wax-buildup--blockage

39. https://health.clevelandclinic.org/ear-wax-removal-101-the-best-and-safest-ways-to-clear-clogged-ears

40. Health article on “Ears are Precious – Take Good Care”, vol 11 #6, Nov-Dec 2020: https://news.vibrionics.org/en/articles/328

41. Mammary glands: https://training.seer.cancer.gov/anatomy/reproductive/female/glands.html

42. https://my.clevelandclinic.org/health/articles/8330-breast-anatomy

43. Skene’s Glands: https://my.clevelandclinic.org/health/body/24089-skenes-gland

44. Health article on “Taking Care of Women’s Health”, Newsletter vol 17 #2, Mar-Apr 2026:  https://news.vibrionics.org/en/articles/491

45. Prostate Gland: https://my.clevelandclinic.org/health/body/23965-prostate

46. Cowper’s glands: https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/829027

47. Health article on “Men! Take Care of your Reproductive Heath”, vol 17 #3, May-June 2026: https://news.vibrionics.org/en/articles/498

48. Hydration is vital: https://cdhf.ca/en/the-importance-of-staying-hydrated-general-hydration-and-virus-recovery/

______________________________________________________________________________________________

2. వర్క్‌షాపులు & సెమినార్లు

2026 జూలై 9 నుండి జూలై 25 వరకు పుట్టపర్తిలోని SVIRT కార్యాలయంలో, ఒక్కో వర్క్‌షాప్‌కు మధ్య ఒక రోజు విరామంతో, ఐదు రోజుల చొప్పున మూడు వర్క్‌షాపులు నిర్వహించబడ్డాయి.

2.1 తెలుగు AP ప్రాక్టికల్ వర్క్‌షాప్, 9–13 జూలై 2026

ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణకు చెందిన ఏడుగురు ఉత్సాహభరితమైన పాల్గొనేవారు, మారుమూల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వైబ్రియానిక్స్ శిబిరాల ద్వారా సేవ చేయాలనే బలమైన ఆకాంక్షతో, తెలుగు భాషలో అసిస్టెంట్ ప్రాక్టీషనర్లుగా (APs)* విజయవంతంగా అర్హత సాధించారు. 2026 జూన్–జూలైలో వైబ్రియానిక్స్‌కు సంబంధించిన ప్రాథమిక సైద్ధాంతిక అంశాలను కవర్ చేసిన ఈ-కోర్సును పూర్తి చేసిన అనంతరం, వారు ఐదు రోజుల ప్రాక్టికల్ వర్క్‌షాప్‌కు హాజరయ్యారు. ఇందులో ప్రధానంగా ప్రాక్టికల్ అంశాలపై దృష్టి సారించారు. క్లినిక్‌లను నిర్వహించడం, రెమెడీలను తయారు చేయడం, రోగుల రికార్డులను నిర్వహించడం, కేసులను ప్రదర్శించడం మరియు ఇతర క్లినికల్ విధానాలపై వారికి ఎంతో విలువైన ప్రత్యక్ష శిక్షణ అందించబడింది. ఈ సెషన్లను SVP ^{11568 & 11634} మరియు VP ¹¹⁶³², సీనియర్ VT ^{10375 & 11567} నాయకత్వంలో నిర్వహించారు. వీరిలో 11567 గారు అన్ని అడ్మిషన్ మరియు శిక్షణా పత్రాలను తెలుగులోకి అనువదించేందుకు ఎంతో శ్రమించారు. శిక్షణను విజయవంతంగా పూర్తి చేసిన అనంతరం, 2026 జూలై 12న ఏడుగురూ ప్రమాణ స్వీకారం చేసి, తమ 108CC బాక్సులను అందుకున్నారు.

తన స్ఫూర్తిదాయకమైన వీడ్కోలు ప్రసంగంలో, డా. JK అగ్గర్వాల్ గారు, స్వామి ఈ స్వస్థత వ్యవస్థను ఆశీర్వదించినందున, నిజాయితీగా సేవ చేయాలనే తపన కలిగిన ప్రాక్టీషనర్లకు, ముఖ్యంగా వారు తమ సేవా ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించే సమయంలో, స్వామి ఎల్లప్పుడూ మార్గనిర్దేశం చేస్తారని గుర్తుచేశారు. ప్రేమతో సేవ చేయడం, ప్రతి రోగిలో స్వామిని చూడడం, ప్రతిరోజూ కనీసం ఒక గంట సేవను నిష్ఠతో అందించడం, క్రమం తప్పకుండా స్థానిక సమావేశాలు లేదా వాట్సాప్ సమావేశాలు నిర్వహించడం (రోగులను కూడా ఇందులో భాగస్వాములను చేయడం), మరింత మంది వ్యక్తులను వైబ్రియానిక్స్‌లో చేరేలా ప్రోత్సహించడం మరియు ఈ స్వస్థత సేవా కార్యక్రమాన్ని మారుమూల గ్రామాలకు తీసుకెళ్లడం యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఆయన నొక్కి చెప్పారు. ఆయన మాటలతో లోతుగా స్ఫూర్తి పొందిన కొత్తగా అర్హత సాధించిన AP¹⁸⁰²¹, ఈ బృందం కోసం ప్రతి నెలా క్రమం తప్పకుండా సమావేశాలను సమన్వయం చేయడానికి స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చారు. ఈ సమావేశాలకు VP¹¹⁶³² గారు సహకారం అందిస్తారు.

* రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్లు: 18019 నుండి 18025 వరకు

2.2 AVP ముఖాముఖి వర్క్‌షాప్, 15–19 జూలై 2026

భక్తిశ్రద్ధలతో సేవ చేయాలనే అంకితభావం కలిగిన ముగ్గురు పాల్గొనేవారు, వారిలో ఇద్దరు భారతదేశం నుంచి మరియు ఒకరు దక్షిణాఫ్రికా నుంచి, అసిస్టెంట్ వైబ్రియానిక్స్ ప్రాక్టీషనర్లుగా (AVPs)* అర్హత సాధించారు. 2026 ఏప్రిల్ నుండి జూలై వరకు నిర్వహించిన AVP ఈ-కోర్సును పూర్తి చేసిన అనంతరం, వారు ఇద్దరు సీనియర్ టీచర్ల ^{10375 & 11422} సమర్థవంతమైన మార్గదర్శకత్వంలో ఐదు రోజుల ప్రాక్టికల్ వర్క్‌షాప్‌కు హాజరయ్యారు. ప్రత్యక్ష క్లినిక్‌ల ద్వారా ప్రత్యక్ష శిక్షణ అందించడం ఈ వర్క్‌షాప్‌లో ప్రధానంగా జరిగింది. దీని ద్వారా రోగులతో సంప్రదింపులు నిర్వహించడం, రెమెడీలను ఎంపిక చేయడం మరియు వివిధ మాధ్యమాలను ఉపయోగించి వాటిని తయారు చేయడం, రోగుల రికార్డులను నిర్వహించడం, కేస్ హిస్టరీలను రూపొందించడం, సేవా నివేదికలను అప్‌లోడ్ చేయడం, అలాగే విభిన్న నేపథ్యాలకు చెందిన ప్రజలకు వైబ్రియానిక్స్‌ను సమర్థవంతంగా పరిచయం చేయడం వంటి అంశాలలో పాల్గొనేవారు ఆచరణాత్మక అనుభవాన్ని పొందారు. శిక్షణను విజయవంతంగా పూర్తి చేసిన అనంతరం, ముగ్గురూ ప్రమాణ స్వీకారం చేసి, 2026 జూలై 18న తమ 108CC బాక్సులను అందుకున్నారు.

ఈ వర్క్‌షాప్‌లో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా డా. JK అగ్గర్వాల్ గారు “జీవనశైలి, ఆహారం మరియు ప్రాక్టీషనర్ల స్వీయ సంరక్షణ” అనే అంశంపై స్ఫూర్తిదాయకమైన సెషన్‌ను నిర్వహించారు. కొంతకాలంగా ఆయన క్రమం తప్పకుండా సెషన్లు నిర్వహించకపోయినప్పటికీ, ఈ బ్యాచ్‌ను ఉద్దేశించి మాట్లాడేందుకు ప్రత్యేకంగా సమయం కేటాయించారు. దీంతో ఇది అందరికీ గుర్తుండిపోయే అభ్యాస అవకాశంగా మారింది. ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి మరియు సమతుల్య ఆహారానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశాలను ఆయన వివరించారు. ప్రాక్టీషనర్లు తమ స్వీయ సంరక్షణలో భాగంగా ప్రతిరోజూ కొంత వైబ్రియానిక్స్ రెమెడీ తీసుకోవాలని ప్రోత్సహించారు. చివరగా ఆయన ఈ స్ఫూర్తిదాయకమైన సందేశంతో ముగించారు:“మన జీవనశైలి స్వామి పాదపద్మాల వద్ద సుగంధభరితమైన సమర్పణగా ఉండాలి.”^*

వ్యవస్థాపకుల వీడ్కోలు ప్రసంగంలో డా. అగ్గర్వాల్ గారు వైబ్రియానిక్స్ సాధన యొక్క సారాంశాన్ని వివరించారు: షరతులు లేని ప్రేమతో సేవ చేయడం, ప్రతి రోగిలో స్వామిని చూడడం, సంపూర్ణమైన మరియు ఖచ్చితమైన రోగి రికార్డులను నిర్వహించడం, అలాగే విజయవంతంగా చికిత్స పొందిన ప్రతి రోగిని వైబ్రియానిక్స్‌ను తమ మొదటి చికిత్సా ఎంపికగా పరిగణించేలా స్ఫూర్తినివ్వడం! ఇలాంటి రోగులను మరింత మందిని చికిత్స కోసం తీసుకురావడానికి ప్రేరేపించేందుకు ప్రాక్టీషనర్లు నిజాయితీగా కృషి చేయాలని ఆయన ప్రోత్సహించారు. అలాగే తగిన సందర్భాల్లో, వారే ప్రాక్టీషనర్లుగా మారడాన్ని కూడా పరిగణించేలా ప్రోత్సహించాలని సూచించారు. వైబ్రియానిక్స్ అభివృద్ధికి సహాయపడే సహజమైన మరియు సుస్థిరమైన మార్గం ఇదేనని ఆయన తెలిపారు. ప్రచారం చేయకుండా వైబ్రియానిక్స్‌పై అవగాహన కల్పించడం, అలాగే మెంటర్ సపోర్ట్ గ్రూపుల ద్వారా పరస్పరం అనుసంధానమై ఉండడం యొక్క ప్రాముఖ్యతను కూడా ఆయన నొక్కిచెప్పారు.

శ్రీమతి హేమ్ అగ్గర్వాల్ గారు కరుణతో కూడిన, అదే సమయంలో అనాసక్తితో కూడిన సేవ చేయాలని పాల్గొనేవారిని ప్రోత్సహించారు. రోగుల అనారోగ్యాలు లేదా వారి వ్యక్తిగత పరిస్థితుల్లో అతిగా భావోద్వేగపరంగా ఇమిడిపోకుండా ఉండాలని వారికి గుర్తుచేశారు. ప్రతి ప్రాక్టీషనర్ పాటించవలసిన అత్యంత ముఖ్యమైన క్రమశిక్షణను నొక్కిచెబుతూ ఆమె తన సందేశాన్ని: “లోపలికి చూసుకోండి.” అనే మాటలతో ముగించారు.

వర్క్‌షాప్ ముగింపులో, ప్రాక్టికల్ శిక్షణ తమకు రెమెడీలను గుర్తించి, రోగులకు సమర్థవంతంగా చికిత్స అందించగలమనే విశ్వాసాన్ని కలిగించిందని పాల్గొనేవారు తెలిపారు. ఉత్సాహంతో, అంకితభావంతో తమ సేవను ప్రారంభించేందుకు తాము సిద్ధంగా ఉన్నామని వారు పంచుకున్నారు.

* రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్లు: 11686, 11688 మరియు 03627

** కూరగాయలు & పండ్లను శుభ్రం చేయడం గురించిన PPT మరియు డాక్యుమెంట్‌ను మన ప్రాక్టీషనర్ల సైట్‌లో అప్‌లోడ్ చేశాము: https://practitioners.vibrionics.org

2.3 SVP వర్క్‌షాప్, 21–25 జూలై 2026

ఐదుగురు పాల్గొనేవారు* SVPలుగా అర్హత సాధించి, 2026 జూలై 25న స్వామి సమక్షంలో భక్తిశ్రద్ధలతో ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. వీరిలో నలుగురు పుట్టపర్తిలో నిర్వహించిన శిక్షణకు హాజరయ్యారు — ఇద్దరు భారతదేశం నుంచి, ఒకరు UK నుంచి, మరొకరు ఫ్రాన్స్ నుంచి. ఐదవ వ్యక్తి USA నుంచి ఆన్‌లైన్‌లో పాల్గొన్నారు. వీరు తమ శిక్షకుల నిపుణులైన మార్గదర్శకత్వం, ప్రోత్సాహం మరియు మెంటార్‌షిప్‌తో ఏడు వారాలపాటు నిర్వహించిన విస్తృతమైన ఆన్‌లైన్ కోర్సును పూర్తి చేశారు. ప్రతి వారం ఒక కొత్త అధ్యాయాన్ని అభ్యసించి, ఆ తరువాత తమ అవగాహనను బలోపేతం చేయడానికి మరియు అంచనా వేయడానికి మూల్యాంకనాలను పూర్తి చేశారు.

ముఖాముఖి వర్క్‌షాప్ ఈ పునాదిపై మరింత ముందుకు సాగుతూ, కోర్సులోని అంశాలను మరింత లోతుగా అధ్యయనం చేయడంతో పాటు, పాల్గొనేవారు మరియు శిక్షకులు పంచుకున్న అనేక క్లినికల్ కేసుల ద్వారా వాటిని ఆచరణలో ఎలా అన్వయించాలో ప్రధానంగా దృష్టి సారించింది. ఐదు రోజుల ఈ శిక్షణ తమకు ఎంతో విలువైన ప్రత్యక్ష అనుభవాన్ని అందించడంతో పాటు, SRHVPను ఉపయోగించి రోగులకు చికిత్స ప్రారంభించేందుకు అవసరమైన విశ్వాసాన్ని కలిగించిందని పాల్గొనేవారు ఎంతో అభినందించారు. సీనియర్ టీచర్లు ^{10375 & 11422} అందుబాటులో ఉండటం, వారి శ్రద్ధ, విస్తృతమైన జ్ఞానం మరియు అనుభవానికి, అలాగే బృందంలోని పరస్పర సమృద్ధికరమైన సంభాషణలకు వారు ప్రత్యేకంగా కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.

వ్యవస్థాపకులు ప్రారంభ మరియు ముగింపు సెషన్లలో పాల్గొనేవారిని ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు. ప్రారంభంలో, డా. అగ్గర్వాల్ గారు వైబ్రియానిక్స్ చరిత్ర మరియు ప్రాథమిక సూత్రాలను వివరించారు. స్వస్థతలో ప్రార్థన యొక్క ప్రాముఖ్యతను, అలాగే ప్రాక్టీషనర్లు తమ ఉద్దేశాలను పవిత్రంగా ఉంచుకోవలసిన అవసరాన్ని ఆయన నొక్కిచెప్పారు. ముగింపు సెషన్‌లో డా. అగ్గర్వాల్ గారు మరియు హేమ్ అగ్గర్వాల్ గారు తమ అనుభవాల నుంచి అనేక అంతర్దృష్టిని కలిగించే కేసులను పంచుకున్నారు. వీటి ద్వారా వైబ్రియానిక్స్‌కు సంబంధించిన ముఖ్యమైన సూత్రాలు మరియు నేర్చుకోవలసిన అంశాలను వివరించారు. డా. అగ్గర్వాల్ గారు స్వామితో బలమైన అనుబంధాన్ని కొనసాగించడం మరియు ప్రతి రోగిని ప్రేమతో చికిత్స చేయడం యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కిచెబుతూ:“మీ రోగులకు ప్రేమను అందించండి, వారు కోలుకుంటారు!”అని అన్నారు. కొత్తగా అర్హత సాధించిన SVPలకు SVIRT కార్యకలాపాల నిర్వహణలో మరియు పరిశోధనలో మరింత చురుకుగా సహకరించాల్సిన బాధ్యత ఉందని ఆయన గుర్తుచేశారు. అలాగే, ప్రాక్టీషనర్లు సేవ చేయాలని భగవంతునికి ఒకసారి వాగ్దానం చేసినప్పుడు, దానిని నిజాయితీతో మరియు అంకితభావంతో నిలబెట్టుకోవాలని ఆయన స్పష్టం చేశారు. తమ ఆసక్తులకు అనుగుణంగా పరిపాలనా సేవను స్వీకరించాలని, తాము ఎంచుకున్న బాధ్యతలకు జవాబుదారీతనం వహించాలని, వాటిని శ్రద్ధతో మరియు నిబద్ధతతో పూర్తి చేయాలని ఆయన ప్రోత్సహించారు.

* రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్లు: 03604, 03605, 03607, 11654 & 11673

______________________________________________________________________________________________

3. క్యాంపులు & క్లినిక్‌లు

3.1 శ్రీ సత్యసాయి యూనిటీ రన్ & రైడ్, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ స్టేడియం, న్యూఢిల్లీ, 5 జూలై 2026

సాయిబాబా శతజయంతి సంవత్సర వేడుకల్లో భాగంగా, 10,000 మందికి పైగా పాల్గొనేవారు SSS యూనిటీ రన్ & రైడ్‌లో పాల్గొన్నారు. ఈ కార్యక్రమాన్ని ఫిట్ ఇండియా మూవ్‌మెంట్ మరియు SSS సేవా ఆర్గనైజేషన్ సంయుక్తంగా నిర్వహించాయి. ఈ కార్యక్రమం ఫిట్‌నెస్, ఐక్యత మరియు స్వామి సందేశమైన “అందరినీ ప్రేమించండి, అందరికీ సేవ చేయండి” అనే భావాన్ని ప్రోత్సహించింది.

ఈ భారీ స్థాయి సేవా కార్యక్రమంలో సాయి వైబ్రియానిక్స్ ప్రాక్టీషనర్లు ఒక ప్రత్యేకమైన పాత్రను పోషించారు. వైద్య బృందంలో సభ్యులుగా ఉన్న ప్రాక్టీషనర్లు ^{11452, 11427 & 11606} ప్రార్థనాపూర్వకంగా రన్నింగ్ బూస్టర్ రెమెడీ*ని తయారు చేశారు. దీనిని నీటిలో కలిపి, స్టేడియం అంతటా మరియు రన్ & రైడ్ మార్గాల వెంట ఏర్పాటు చేసిన నీటి పంపిణీ కేంద్రాల్లో డిస్పెన్సర్ల ద్వారా అందించారు.

కార్యక్రమం ఇంత భారీ స్థాయిలో ఉన్నప్పటికీ, స్వామి కృపతో ప్రతి పాల్గొనేవారికీ ఈ రెమెడీ అందించబడింది.

విశ్వాసం, బృంద సమన్వయం మరియు నిస్వార్థ అంకితభావం కలిసి, ఇంత పెద్ద ప్రజా కార్యక్రమాన్ని కూడా స్వామి ప్రేమను పంచుకునే ఒక సేవా అవకాశంగా ఎలా మార్చగలవో ఈ అద్భుతమైన సేవ చాటిచెప్పింది.

* CC3.7 Circulation + CC10.1 Emergencies + CC12.1 Adult tonic + CC20.4 Muscles & Supportive tissue + CC21.3 Skin allergies

3.2 SRCM హార్ట్‌ఫుల్‌నెస్ మెడిటేషన్ సెంటర్, BHEL, హైదరాబాద్, తెలంగాణ, 19 జూలై 2026

BHEL సాయి సమితి శిబిరంలో వైబ్రియానిక్స్ రెమెడీ పొందిన అనంతరం తన భార్య పొందిన అద్భుతమైన స్వస్థతకు ముగ్ధుడైన హార్ట్‌ఫుల్‌నెస్ మెడిటేషన్ సెంటర్ అధిపతి, ఉచిత హార్ట్‌ఫుల్‌నెస్ ధ్యానం మరియు సంబంధిత కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్న తమ సెంటర్‌లో కూడా వైబ్రియానిక్స్ సేవలను అందించాల్సిందిగా వైబ్రియానిక్స్ బృందాన్ని ఆహ్వానించారు.

జూలై 19న జరిగిన ప్రారంభ కార్యక్రమంలో VP¹¹⁶⁵⁸ సాయి వైబ్రియానిక్స్ గురించి సంక్షిప్తంగా పరిచయం చేశారు. ఆమెతో పాటు SVP¹¹⁵⁶⁸, AVP¹¹⁶⁷⁴ సహాయంతో, ఉదయం 9:30 నుండి మధ్యాహ్నం 12:00 గంటల వరకు వివిధ ఆరోగ్య సమస్యలతో వచ్చిన 25 మంది రోగులకు సేవలందించారు. ఇకపై ఈ శిబిరం ప్రతి నెలా మూడవ ఆదివారం నిర్వహించబడుతుంది.

______________________________________________________________________________________________

4. అనుభవ కథనం

4.1 డా. జిత్ అగ్గర్వాల్ డైరీ నుండి – సరిహద్దు వద్ద అద్భుతం (గత న్యూస్‌లెటర్ సంపుటి 17 #4 నుండి కొనసాగింపు)

తరువాతి ప్రయాణంలో, ఆ సమయంలో వైద్య విద్యను అభ్యసిస్తున్న నా కుమారుడు సునీల్, మాతో కలవడానికి క్రొయేషియాకు ప్రయాణిస్తున్నాడు. నేను తరగతుల బోధనపై దృష్టి కేంద్రీకరించగా, క్లినిక్‌ల నిర్వహణలో తన తల్లికి సహాయపడటం అతని బాధ్యత. ప్రణాళికలో భాగంగా, మిగిలి ఉన్న 25 SRHV పొటెంటైజర్లను నేరుగా క్రొయేషియాకు తీసుకెళ్లే బాధ్యత కూడా అతనికి అప్పగించబడింది. ఇంతకుముందు ఎదురైన ఉద్రిక్త పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే, ఇలాంటి అసాధారణ పరికరాలను పెద్ద సంఖ్యలో తీసుకెళ్లడం చాలా ప్రమాదకరమైన విషయం.

భద్రతా తనిఖీ కేంద్రం వద్ద సునీల్ సూట్‌కేస్‌ను కన్వేయర్ బెల్ట్‌పై ఉంచారు. అది ఎక్స్-రే స్కానర్ గుండా వెళ్లినప్పుడు, స్క్రీన్‌పై మొత్తం 25 యంత్రాలు అధికారులకు స్పష్టంగా కనిపించాయి. ఒక కస్టమ్స్ అధికారి మానిటర్ వైపు చూసి, సునీల్ వైపు తిరిగి, ఒక్క ప్రశ్న మాత్రమే అడిగాడు: “ఇవి క్యాసెట్లా?”సునీల్ నిజాయితీగా, సరళంగా:“కాదు.” అని సమాధానమిచ్చాడు. ఆశ్చర్యకరంగా, ఆ తరువాత ఎలాంటి ప్రశ్నలు అడగలేదు, సామాను తనిఖీ చేయలేదు, ఉన్నతాధికారుల వద్దకు కూడా పంపలేదు. అతన్ని నేరుగా ముందుకు వెళ్లేందుకు అనుమతించారు.

మాకు మాత్రం ఇందులో స్వామి హస్తం ఉందనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. లేకపోతే, 25 ప్రత్యేకమైన చెక్క పొటెంటైజర్లు ఎక్స్-రే స్క్రీన్‌పై సాధారణ క్యాసెట్లుగా ఎలా కనిపిస్తాయి? అంతేకాక, అత్యంత కట్టుదిట్టమైన భద్రత కలిగిన సరిహద్దును ఎలాంటి ప్రశ్నలు లేదా అడ్డంకులు లేకుండా ఎలా దాటగలిగాయి?

4.2 స్వామి ఆశీర్వాదం: ప్రేమను ప్రవహించనివ్వండి ^{10375…ఇండియా}

2025 నవంబర్ 18న రాత్రి సుమారు 9:30 గంటల సమయంలో, నా రోగుల కోసం రెమెడీలను సిద్ధం చేస్తుండగా, CC3.7 Circulation బాటిల్ వెలుపల కొద్దిగా విభూతి చల్లినట్లు ఉండటాన్ని, అలాగే 108CC బాక్స్‌లో దాని స్లాట్ సమీపంలో కొంత విభూతి చల్లబడి ఉండటాన్ని గమనించాను. 108 CC పుస్తకంలోని లోపలి పేజీలో ఉన్న స్వామి ఫోటో నాకు గుర్తుకొచ్చింది. అందులో స్వామి CC3.7 బాటిల్‌ను పట్టుకుని, “వెరీ గుడ్ వెరీ గుడ్” అని చెబుతున్నట్లుగా ఉంది. నేను సిద్ధం చేస్తున్న కాంబోలలో CC3.7 Circulationను చేర్చమని స్వామి ప్రేమతో ఇచ్చిన మార్గదర్శకత్వమే ఇదని నాకు అనిపించింది. అంతేకాక, దీని వెనుక మరింత లోతైన సందేశం కూడా ఉందని భావించాను — జీవితంలో ఏదీ నిలిచిపోకుండా, ప్రతిదీ ప్రవాహంలోనే ఉండాలి. ఇది కేవలం డబ్బు, ఆహారం మరియు వనరులకే కాదు, మన ఆలోచనలు మరియు మనస్సులకు కూడా వర్తిస్తుంది. ఇలా నిరంతర ప్రవాహంలో ఉండటం ద్వారా మనం ఆధ్యాత్మికంగా ముందుకు సాగగలుగుతాము. మరుసటి రోజు, 19 నవంబర్, మా సమితిలో జరిగిన లేడీస్ డే వేడుకల సందర్భంగా నా అనుభవాలను పంచుకోవడానికి నన్ను ఆహ్వానించారు. అక్కడ నాకు మరో అందమైన ఆశీర్వాదం లభించింది. నేను నా ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించగానే, స్వామి చిత్రపటం పైన ఉంచిన ఒక తామర పువ్వు మెల్లగా జారి, ఆయన ఫోటో ముందు పడింది. వరుసగా రెండు రోజులలో ఈ రెండు ఆశీర్వాదాలను పొందడం నా హృదయాన్ని ప్రేమతో మరియు కృతజ్ఞతతో నింపింది. ఆ తరువాత నేను ఎంతో ఆనందంగా పుట్టపర్తికి ప్రయాణించాను. అక్కడ నా సహ-టీచర్, ప్రాక్టీషనర్ ¹¹⁴²², మరియు నేను కలిసి AVP వర్క్‌షాప్ నిర్వహించాల్సి ఉంది.

______________________________________________________________________________________________

5. సంతాప సందేశం

అత్యంత విచారంతో తెలియజేయునది ఏమనగా, మహారాష్ట్రలోని జల్గావ్‌కు చెందిన శ్రీ వసంత్ బాలాజీ వాణి ¹⁰⁶³⁰, 85 సంవత్సరాల వయస్సులో 2026 జూలై 6న నిద్రలోనే ప్రశాంతంగా శాశ్వత విశ్రాంతిలోకి చేరారు. ఆయన 14 సంవత్సరాలకు పైగా వైబ్రియానిక్స్ సాధన చేశారు. జల్గావ్‌లోని ఓంకారేశ్వర్ ఆలయంలో వారానికొకసారి వైబ్రియానిక్స్ శిబిరాన్ని, అలాగే యావల్‌లోని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నెలకొకసారి శిబిరాలను అనేక సంవత్సరాలపాటు నిర్వహించారు. సుమారు 50 సంవత్సరాలుగా స్వామి భక్తుడిగా ఉన్న ఆయన, తన సాయి సమితిలో భజనలు పాడటంలో కూడా చురుకుగా పాల్గొనేవారు. ఆయన నలుగురు కుమార్తెలకు మా హృదయపూర్వక సానుభూతిని తెలియజేస్తూ, ఆయన ఆత్మ తన తదుపరి ప్రయాణంలో స్వామి పాదపద్మాలను చేరుకునేలా స్వామి అనుగ్రహించాలని ప్రార్థిస్తున్నాము.